• image
  • image
Previous Next

HISTORIA SZKOŁY

HISTORIA SZKOŁY

1779r. - pierwsza informacja o istnieniu szkoły w Zelgoszczy. Została ona zamieszczona w kronice szkolnej, która mimo że powstała około 1885r. - zawiera też kilka informacji z lat wcześniejszych. W kronice jest mowa o istnieniu w Zelgoszczy w 1779r. szkoły jednoklasowej. Była to początkowo tylko tzw. „szkoła zimowa”, gdyż dzieci uczęszczały do niej tylko w zimie. Obwód szkoły był w tym czasie bardzo duży, gdyż do szkoły uczęszczały dzieci nie tylko z Zelgoszczy, ale i Wielkiego Bukowca, Wdy, Mermetu, Cisin, a nawet Długiego. Pierwszym nauczycielem był Franciszek Knoblauch, który uczył bardzo długo, aż do 1819 r., kiedy to podczas lekcji zmarł na atak serca. Zgodnie z ówczesnymi zasadami, według których dzielono szkoły w zależności od wyznania uczęszczających do niej dzieci była to szkoła katolicka (tak było do 1920 r.).

ok. 1830r. - powstały szkoły w Wielkim Bukowcu i Wdzie. Był to efekt wprowadzenia w 1825 r. przez władze pruskie przymusu szkolnego dla dzieci w wielu 7-14 lat. Dzięki temu gwałtownie wzrosła liczba dzieci uczęszczających do szkół. Szkoła w Zelgoszczy nie była w stanie pomieścić uczniów z tak dużego obwodu szkolnego, szybko więc wybudowano podobne instytucje we Wdzie i Wielkim Bukowcu, a do szkoły w Zelgoszczy zaczęły uczęszczać tylko dzieci z tej wsi.      

1868r. - w wielkim pożarze wsi spłonął też pierwszy budynek szkoły. Był to ceglano-drewniany dom położony w okolicy, gdzie dzisiaj znajduje się Dom Ludowy.

1872r. - powstanie nowego budynku szkoły (dzisiaj kaplica św. Józefa). Jak na owe czasy, był to nowoczesny obiekt z dwiema salami lekcyjnymi oraz mieszkaniami dla nauczycieli na poddaszu. Jednocześnie szkoła została przekształcona ze szkoły jednoklasowej w dwuklasową. W tym czasie do placówki uczęszczało ok. 120 uczniów.

Koniec XIX/ początek XX w. - intensywny rozwój wsi, wzrasta liczba mieszkańców Zelgoszczy, co powoduje również wzrost liczby uczniów tutejszej placówki. Dla zapewnienia odpowiednich warunków do nauki zostaje podniesiony stopień organizacyjny szkoły. W 1889 r. placówka zostaje przekształcona w szkołę 3-klasową a w 1896 r. w 4-klasową. W 1901 r. do szkoły uczęszczało 210 dzieci i uczyło w niej 4 nauczycieli.

 

1906r. - strajk szkolny uczniów klas młodszych. Strajkujący żądali, aby nauka religii tak, jak dotychczas odbywała się w języku polskim, a nie w języku niemieckim. Tę zmianę wprowadziły władze niemieckie w 1906r., co spotkało się z ogromnymi protestami Polaków mieszkających w zaborze pruskim. Strajk uczniów trwał 2 dni i wzięło w nim udział ok. 50 uczniów. Bunt trwał krótko, ponieważ dzieci przestraszyły się gróźb nauczyciela, który zapowiedział im, że będą musiały za karę 2 lata dłużej uczęszczać do szkoły. Faktycznie uczestnikom strajku przedłużono realizację obowiązku szkolnego o pół roku. Mimo że strajk zakończył się po 2 dniach, do Zelgoszczy przybyła policja.  Aresztowała ona rodziców uczniów, których uznała za organizatorów strajku (Drozd, Jędrzejewski, Piontek, Tuszyński, Szwoch). Rodzice ci przebywali w areszcie od 14 dni do pół roku. Strajk szkolny, który w 1906 r. objął zdecydowaną większość szkół powszechnych Kociewia nie zakończył się sukcesem. Władze pruskie utrzymały swoją decyzję w sprawie nauczania religii w j. niemieckim. Mimo tego była demonstracja  świadectwem obrony polskiej mowy przed germanizacją.

1912r. - staraniem ówczesnego kierownika szkoły, Emila Dehlerta, powstał nowy budynek szkoły. Emil Dehlert wykorzystał znajomość z synem cesarza niemieckiego, sięgającą okresu wspólnej służby wojskowej, dla uzyskania kredytu na budowę placówki. Nowo powstały gmach był bardzo okazały. Znajdowały się w nim 4 sale lekcyjne, mieszkania dla nauczycieli i kierownika szkoły. Tylko nieliczne miejscowości w okolicy mogły się poszczycić tak okazałą infrastrukturą szkoły. Przeniesienie instytucji do nowego budynku ogromnie poprawiło warunki nauczania.

1920r. - przejęcie szkoły przez władze polskie. Przestała ona być niemiecką szkołą katolicką, a stałą się polską szkołą świecką.

 

1920- 1939r. - w latach 1920- 1933 szkoła w Zelgoszczy funkcjonuje jako szkoła 6-klasowa, podzielona na 4 oddziały, a od 1933 r. jako szkoła 7-klasowa z 5 oddziałami. Nauczanie w szkole w tych latach stało na bardzo wysokim poziomie. Świadczą o tym jej absolwenci: Józef Milewski, Paweł Wyczyński, Cyryl Rompa, Bernard Bona (patrz: wybitni absolwenci szkoły).

 

1937 rok - klasa VI

(w górnym rzędzie 6 od lewej B. Sarnowski dyrektor szkoły w latach 1973 - 1984,

w środku 3 od lewej Władysław Orlikowski kierownik szkoły,

Fr. Girgel, Ł. Rozkwitalska, M. Rezmerska, J. Słomski).

 

Wrzesień - 1938 rok

(w środku kierownik szkoły Jan Bojanowski)

 

Czerwiec - 1939 rok

(klasa V - rocznik 1927, w środku wychowawca Franciszek Girgel)

 

1939- 1945r. - podczas okupacji szkoła staje się ponownie placówką niemiecką z niemieckim językiem wykładanym i niemieckimi nauczycielami. Uczniowie nawet na przerwach nie mogli mówić po polsku. W tych latach bardzo obniżył się poziom nauczania. W stosunku do liczby dzieci nauczycieli niemieckich było za mało i często byli to przypadkowi ludzie. Nauka polegała głównie na wpajaniu uczniom podstawowych zwrotów, niemieckiej dyscypliny. Często stosowano karę chłosty za brak rygoru, mówienie po polsku. W czasie II wojny światowej, aż 5 nauczycieli polskich uczących w Zelgoszczy w różnych latach przed wojną zostało zamordowanych przez hitlerowców, w tym Jan Bojanowski, ostatni przedwojenny kierownik szkoły rozstrzelany w Lesie Szpęgawskim (20.10.1939r.). Pod koniec wojny budynek szkoły został zamieniony w niemiecki szpital, a następnie w punkt oporu.

04.03.1945r. - wyzwolenie wsi spod okupacji niemieckiej przez wojska radzieckie. Lekcje rozpoczęły się już 23. 03. 1945 r. Jednak wobec faktu, że budynek szkoły został zajęty przez oddział Armii Czerwonej nauka odbywała się na wolnym powietrzu, głównie za stodołą pana Augustyna Wołoszyka. Dopiero nowy rok szkolny 1945/1946, gdy wieś opuściły wojska radzieckie rozpoczął się  w budynku szkoły, który był bardzo zdewastowany (uszkodzony dach, zniszczone okna i drzwi itd.)

1946- 1962r. - kierownikiem szkoły był Edmund Trzoska. Głównie za jego sprawą odbudowano placówkę ze zniszczeń wojennych, unowocześniono. Na długie lata podczas letnich wakacji budynek szkoły zamieniał się w ośrodek kolonijny dla dzieci pracowników fabryk mebli z Gdańska, Warszawy, Goleniowa. Z tego faktu korzystała szkoła. W piwnicy urządzono kuchnię, jadalnię, łazienki. Z wyżej wymienionych obiektów korzystali koloniści, jak i uczniowie szkoły.

 

14.05.1962r. - odsłonięcie na budynku szkoły pamiątkowej tablicy, ku czci zamordowanego przez Niemców w 1939r. ostatniego przedwojennego kierownika szkoły - Jana Bojanowskiego (w środku przemawia ówczesny kierownik szkoły Edmund Trzoska).

 

1962- 1973r. - kierownikiem szkoły był Alojzy Grubba, który wspólnie z żoną też nauczycielką – Ludomirą - sprawili, że szkoła w Zelgoszczy osiągnęła wiele sukcesów głównie sportowych, ale też w innych dziedzinach np. w dziedzinie kultury (chór i zespół taneczny prowadzony przez Ludomirę Grubbę).

1965 rok - budynek szkoły

 

1974- 1976r. - pierwszy remont kapitalny szkoły. Budynek wyposażono między innymi w centralne ogrzewanie. Został on też podłączony do nowo wybudowanego wiejskiego wodociągu.

1983 rok

1986- 2001r. - dyrektorem szkoły był Jan Cybula. W latach 1990-1994 dokonano remontu kapitalnego budynku szkoły. Od strony wschodniej dobudowano dwie sale lekcyjne i szatnię. Mieszkania nauczycielskie znajdujące się na parterze zamieniono na sale lekcyjne i inne pomieszczenia służące szkole. Na 2 piętrze powstały 4 mieszkania nauczycielskie. W tym czasie szkoła osiąga  też szereg sukcesów sportowych np. w badmintonie podczas wojewódzkich igrzysk sportowych (opiekun: Eugeniusz Drozd).

 

1993 rok

 

01.09.1999r. - w wyniku reformy oświaty szkoła w Zelgoszczy została przekształcona ze szkoły 8- klasowej w szkołę 6- klasową z oddziałem przedszkolnym oraz szkołą filialną we Wdzie (klasy I- III).

 

01.09.2001r. - likwidacja szkoły filialnej we Wdzie. Uczniowie z tej szkoły zaczęli dojeżdżać do Zelgoszczy.

 

01.06.2006r. - nadanie szkole imienia Andrzeja Grubby, ucznia tej placówki w latach 1965- 1973, syna Alojzego i Ludomiry Grubbów. Odsłonięcie pamiątkowej tablicy ku czci A. Grubby na frontonie szkoły, otwarcie izby pamięci szkoły.

Kierownicy i dyrektorzy szkoły

1779- 1920 (okres zaboru pruskiego)

1. Franciszek Knoblauch (1779- 1819)

2. Jan Gutowski (1819- 1843)

3. Jan Pachulski (1843- 1851)

4. Jan Czajka (1851- 1853)

5. Stanisław Plata (1852- 1886)

6. Franciszek Wachholz (1886- 1891)

7. Emil Dehlert (1891- 1912)

8. 1912 – 1920 - ?

1920- 1939

1. 1920- 1921 ?

2. Maksymilian Cichocki (1921- 1932)

3. Władysław Orlikowski (1932- 1938)

4. Jan Bojanowski (1938- 1939)

1939- 1945

1. Bönke (1939- 1941)

2. Franciszek Wischenhof (1941- 1943)

3. Agnieszka Wanke (1943- 1945)

Od roku 1945

1. Władysław Orlikowski (marzec- maj 1945)

2. Roman Oborski (maj- sierpień 1945)

3. Władysław Orlikowski (wrzesień 1945- 1946)

4. Edmund Trzoska (1946- 1962)

5. Alojzy Grubba (1962- 1973)

6. Bernard Sarnowski (1973- 1984)

7. Stanisław Karaszewski (1984- 1986)

8. Jan Cybula (1986- 2001)

9. Mieczysław Cichon (2001-

Niedziela24MarzecTydzień 12